CHAMADA PARA SUBMISSÕES: Revista Contrapulso Volume 8/2 (janeiro de 2027) Prazo para submissões: 2 de novembro de 2026
Postado em 2026-08-03Contrapulso é uma revista semestral de acesso aberto, publicada pela Universidad Alberto Hurtado, do Chile, com avaliação cega por pares externos, dedicada ao estudo multidisciplinar das músicas populares na América Latina e no Caribe. A revista utiliza o Open Journal Systems (OJS) e está indexada no Latindex, RILM Abstracts of Music Literature e Hispanic American Periodicals Index (HAPI). A cada texto publicado é atribuído um DOI (Digital Object Identifier). Para o número 8/2, de janeiro de 2027, além de receber artigos de temática livre, testemunhos, propostas de dossiê e resenhas de publicações recentes relacionadas ao escopo temático da revista, receberemos artigos inéditos para o dossiê Música Pop na América Latina: Tensões Artísticas no Âmbito do Capitalismo Os estudos sobre a música pop constituem um campo profícuo para refletir sobre as relações entre as indústrias cultural e do entretenimento, as dimensões performativas dos concertos e digressões e a circulação da música nas redes, plataformas e ambientes digitais, bem como sobre a interação entre a música, a cultura de fãs, o território e o turismo, entre outros aspetos. Discutir a música pop implica reconhecer as fronteiras difusas da autoria — impulsionadas pelo papel central dos produtores musicais e pelas tensões entre a criação artística e as exigências do mercado —, bem como as construções performativas e autoficcionais presentes nas narrativas de produtos musicais digitais, como os videoclipes e os vídeos do TikTok. Além disso, passa por abordar as diversas temporalidades da "cultura de ícones" — incluindo a febre da disco music, o glam rock, a produção em estúdio e a pop de autor, a explosão latina dos anos 1990 e a era do streaming e dos algoritmos, entre outras —, tudo isto mediado pela revolução tecnológica e pela importância do visual. Propomo-nos encarar o estudo da música pop como
un diálogo entre artistas musicales y culturas fan, abordando los diferentes aspectos que caracterizan este vínculo (actores sociales, sus prácticas y espacios comunes), así como las relaciones entre la performance y la creación musical, en las relaciones entre lo público y lo privado, el escenario y la vida, que pueden manifestarse en forma de álbumes fonográficos, vídeos musicales, series de televisión o espectáculos musicales. (Soares, 2024: 2)
As teorias sobre a música pop remontam aos estudos de Antoine Hennion (1983), que propõe uma “antimusicologia” da canção pop. Essa perspectiva alinha-se a debates sobre gosto e valores no âmbito da sociologia da música pop — conforme discutido por Simon Frith (1996) —, conduzindo a formulações que concebem o pop como um “guarda-chuva” para discussões sobre questões de gênero, sexualidade, raça e território, sob a ótica de Eric Weisbard (2004). Este dossiê propõe uma exploração da música pop tanto como gênero musical quanto como categoria comercial, valendo-se de pesquisas, análises, debates teórico-metodológicos e uma perspectiva histórica que abrange o pop alternativo, a música urbana e seus desdobramentos. Busca também examinar — sob uma ótica transhistórica — ícones latino-americanos que, antes mesmo da existência do conceito de “música pop”, impulsionaram transformações estéticas no cinema, no cabaré e nos circuitos de espetáculos. Ao mesmo tempo, a circulação global desses agentes musicais possibilita examinar o papel da canção pop na configuração do soft power estatal em um cenário geopolítico cada vez mais polarizado. Das políticas de exportação do K-pop sul-coreano e das raízes territoriais porto-riquenhas na poética de Bad Bunny até a abordagem de “Brasil para exportação” na obra de Anitta, a música pop constitui um ponto de observação privilegiado para questionar as tensões artísticas no âmbito do capitalismo. Estes estudos discutem o julgamento estético de canções pop e questões relativas a valorização cultural de gêneros como reggaeton, trap, funk brasileiro e cumbia, analisando sua incorporação progressiva a esse repertório. Em um contexto marcado pela plataformização da música, pela consolidação das indústrias criativas, pelas dinâmicas algorítmicas e pela crescente centralidade de performances mediadas pela mídia, artistas, fãs e mercados negociam continuamente os significados de autenticidade, pertencimento, visibilidade e valor. Este dossier visa reunir pesquisas que examinem as múltiplas tensões que moldam a música pop na América Latina e o Caribe em contextos capitalistas contemporâneos. O objetivo é compreender como as práticas musicais, as performances e os processos de circulação mediática articulam conflitos entre arte e mercado, estética e rentabilidade, resistência e cooptação, identidade regional e globalização, produção independente e monopólios das editoras discográficas, e engajamento político e consumo cultural. · Música pop latino-americana, transculturalidade e dinâmicas de mercado;· Estudos sobre a indústria musical, streaming e disputas algorítmicas;· O estatuto de celebridade dos artistas pop na cultura digital;· Geopolítica da música pop, soft power e debates sobre autenticidade;· Estudos sobre género, sexualidade e interseccionalidade na música pop;· Economia moral e experiência estética na música pop latino-americana;· Cultura de fãs, consumo, ativismo e práticas especulativas em rede;· Poéticas da autoficção em canções pop;· O espetáculo pop: análise de concertos e digressões dentro e fora da América Latina;· Intersecções audiovisuais da música: videoclips, TikTok e formatos relacionados;· Afeto, trabalho e saúde mental de celebridades e fãs;· Historiografia musical da pop na América Latina;· Música urbana e pop latino: reconfigurações do mapa cultural da América Latina.
Este dossier é organizado por Thiago Soares (Universidade Federal de Pernambuco –UFPE, Brasil), Ariel Gómez Ponce (Universidad Nacional de Córdoba – UNC, Argentina) e Liliana González Moreno (Universidad de La Habana –UH, Cuba). Os artigos devem ter entre 5.000 e 8.000 palavras, e as recensões, entre 1.500 e 2.500 palavras, em conformidade com as diretrizes para autores da revista. As submissões em espanhol, português ou inglês são aceites até 2 de novembro de 2026, através do site da Contrapulso. E-mail de contacto: contrapulso@uahurtado.cl
Bibliografia sugerida
Auslander, Philip. 2021. In concert: performing musical persona. Ann Arbor: University of Michigan Press.
Attali, Jacquez. 1995. Ruidos: ensayo sobre la economía política de la música. México: Siglo XXI Editores.
Sánchez-Olmos. 2023. Cande et al. Rebel Girls! Desigualdad de género, discursos y activismo en la industria musical. España: Editorial Gedisa.
Díaz, Vanessa; Rivera-Rideau, Petra R. 2026. P FKN R: Bad Bunny y la música como un Acto de Resistencia. México: Planeta.
Fernández Serrato, Juan Carlos. 2023. Hacia una teoría del pop. Madrid: Ediciones Cátedra.
Frith, Simon. 1996. Performing rites On the value of popular music. Cambridge, MA: Harvard University Press.
González, Juan Pablo. 2013. Pensar la música desde América Latina. Problemas e interrogantes. Santiago de Chile: Ediciones Universidad Alberto Hurtado.
Hennion, Antoine. 1983. “The production of success: an anti-musicology of the pop song”. Popular Music, v. 3: 159-193.
López-Cano, Rubén. 2018. Música dispersa. Apropiación, influencias, robos y remix en la era de la escucha digital. Barcelona: Musikeonbooks.
Madera, Sheilla R., Nelson Varas -Díaz, y Ariel Nevárez Araújo, eds. 2024. The Bad Bunny Enigma: Culture, Resistance, and Uncertainty. Lanham: Lexington Books.
Márquez, Pepo. 2025. Antineutral. Música y economíam moral en la era del turbocapitalismo. Bilbao: LastTour Liburuak, S.L.
Ponce, Ariel Gómez. 2024. “En busca de lo icónico. Prolegómenos para una semiótica de la cultura pop” en Ariel Gómez Ponce y Rodrigo Bruera (eds). Des-enredando la cultura: investigaciones culturales en movimiento. Córdoba: Universidad Nacional de Córdoba. Facultad de Ciencias Sociales: 8-23.
Ponce, Ariel Gómez. 2025. Taylor Swift: versiones de una crítica pop. Buenos Aires: Editorial Prometeo.
Quintero Rivera, Ángel. 2009. Cuerpo y cultura. Las músicas “mulatas” y la subversión del baile. Madrid: Iberoamericana, Frankfurt: Vervuert, México D.F.: Bonilla Artigas.
Savage, Jon. 2026. El público secreto. Cómo los artistas LGTB modelaron la cultura popular (1955-1979). Bilbao: LastTour Liburuak, S.L.
Soares, Thiago. 2015. “Percursos para estudos sobre música pop” en Cultura pop. Simone Perira de Sá, Rodrigo Carreiro e Rogério Ferraraz (orgs.), Salvador: EDUFBA, v. 296: 19-33.
———. 2018. Música pop en Cuba. Globalización, territorios y solidaridad digital. Editorial UOC/ InCom-UAB.
———. 2024. “Aproximaciones sociológicas a la industria musical y la cultura pop en América Latina” en Ensambles, n. 21: 1-4.
Soares, Thiago et al. 2025. Introdução aos Estudos de Cultura Pop. Belo Horizonte: Selo PPGCOM/ UFMG.
Viñuela, Eduardo et al. 2018. Bitch she’s Madonna. La reina del pop en la cultura contemporánea. España: Dos Bigotes.
Weisbard, Eric (ed.). 2004. This is pop: in search of the elusive at Experience Music Project. Cambridge: Harvard University Press.
